Historia Niedźwiedzy

Niedźwiedza położona jest na wzgórzach Podkarpacia w województwie Małopolskim w gminie Dębno. Jest to niewielka miejscowość licząca trochę ponad 700 mieszkańców, położona na pagórkowo-dolinowym terenie wśród zieleni i lasów.

Legenda

Niedźwiedza liczy sobie już ponad 600 lat. Według legendy przed wiekami na tutejszym terenie rosła ogromna puszcza. Było w niej dużo zwierzyny łownej, zwłaszcza niedźwiedzi. Podobno przyjeżdżał tu na polowania król Kazimierz Wielki.

Wieś powstała w XIV wieku. Pierwsza wzmianka o niej u Jana Długosza pochodzi z 1398 r. Według legendy założyli ją dwaj bracia bliźniacy - Świch i Kuno. Przyjechali pewnego razu wałkami i oborali granice wsi. Zostały po nich rody Świchów i Kunów. Potem wykarczowali drzewa i powoli powstawała wieś. Od dużej ilości niedźwiedzi w okolicach nadano jej nazwę Niedźwiedza.

Tyle mówi legenda. Oficjalnie jednak Niedźwiedzę założył w XIV w. Spytko Leliwita z Melsztyna. Jej właścicielami byli też później Jordanowie, Tarłowie oraz Lanckorońscy.

Powstanie przysiółków

Wieś szybko się rozrastała i przybywało jej mieszkańców. Z czasem została podzielona na przysiółki, jakby dzielnice, które otrzymały nazwy od bogatych rodów. Od Święchów - Święchowska Góra, od Dudków - Dudkówka, od Kunów - Kunówka, od Tekielów - Tekielówka i dwie które zaludnione zostały później - Nowa Wieś Gwoździecka (koło Gwoźdzca) oraz Nowa Wieś Złocka (koło Złotej).

Było ciężko...

Z początku ludziom żyło się ciężko, drogi były błotniste, domy niziutkie, drewniane, kryte strzechą. Wszystkie prace polowe wykonywano ręcznie. Mieszkańcy byli jednak ambitni.

Na początku XX wieku w 1904 r. wybudowano murowaną szkołę i bitą drogę przez środek wsi, na której położono asfalt w latach 60-tych. W szkole była jedna klasa, drugą wynajmowano u jednego z mieszkańców - Franciszka Mrzygłoda, a potem u Andrzeja Szpaka. "Grono pedagogiczne" stanowiły dwie nauczycielki - Eleonora Wojnarska i Maria Kułak. Szkoła stała obok obecnej szkoły, w miejscu gdzie znajdują się budynki byłej Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej.

Od karczmy do Domu Strażaka

W miejscu gdzie obecnie jest Dom Strażaka, stała karczma prowadzona przez Żydów. W 1928 r. strawił ją pożar a Żydzi wyprowadzili się z Niedźwiedzy.

Z okresu I wojny Światowej pochodzi Grób Nieznanego Żołnierza położony przed skrzyżowaniem poniżej kościoła. Jedni uważają, że spoczywa tu żołnierz austriacki, inni że jest to pomnik wybudowany w hołdzie żołnierzom poległym w czasie I wojny światowej.

Cud w Niedźwiedzy

W pobliżu Domu Strażaka znajduje się "pomnik-figurka" krzyż wystawiony w 1897 r. Słynie on z przedziwnej mocy. Kiedy w XIX w. na terenie Jaworska panowała epidemia cholery, miejscowi ludzi kupowali za bezcen ubrania po zmarłych i przynosili pod ten krzyż. Po modlitwach zabierali je do domów. Nikt na tym terenie nie zachorował.

5 minut dla władzy

Do 1935 r. każda wieś była gminą i władzę w niej sprawowali wójtowie. Kadencja wójta trwała 6 lat. Wójtami w Niedźwiedzy byli kolejno Dudek Władysław, Więcław Wiktor (przez 2 kadnecje) oraz Józef Malinowski. W 1935 r. zostały utworzone gminy zbiorowe i Niedźwiedza od tej pory należała do gminy Zakliczyn. Liczyła wtedy ponad 400 mieszkańców. Jeśli chodzi o parafię, wieś należała do parafii Porąbka Uszewska. Obecnie Niedźwiedza należy do gminy Dębno.

Zaradni mieszkańcy...

Mieszkańcy w tamtym czasie nie byli zbyt wykształceni. Wielu z nich było analfabetami. Istniało duże zróżnicowanie pod względem majątkowym. Byli ludzie bogaci, którzy posiadali duże gospodarstwa i bardzo biedni pracujący u tych bogatych od świtu do nocy. Niektórzy wyjeżdżali na roboty sezonowe do Niemiec. W tym okresie zaczęto też budować domy murowane. Ponieważ ciężko było o cegłę czy pustaki, a prywatnie nie wolno było produkować materiałów budowlanych, zakładano cegielnie zespołowe.

...i bezinteresowni

Człowiekiem, który bezinteresownie wiele zrobił dla wsi był artysta rzeźbiarz Jan Dudek z Grabiny. Zainicjował on budowę kościoła i szkoły. Sam z kilkoma pomocnikami budował kościół w latach 1948-1960, oraz nową 8 klasową szkołę, jak na tamte lata bardzo nowoczesną. Był zdolnym i skromnym samoukiem. Rzeźbił, malował, pisał wiersze, potrafił też wykonywać naczynia ze szkła i ceramiki. Zmarł 31 sierpnia 1976 r.

Początki parafii

W 1951-52 r. powstała parafia Niedźwiedza. Ksiądz jednak dojeżdżał tylko w niedziele z Porąbki Uszewskiej. Pierwszym księdzem, który mieszkał w Niedźwiedzy w latach 1956-58, był zmarły już ks. Władysław Wójcik. Od 1958 r. parafię przejął ksiądz Stanisław Stec. Pracował tutaj przez 32 lata, aż do śmierci 22 września 1990 r.

Czasy współczesne

Po ks. St. Stecu urząd proboszcza obejmowali: ks. Piotr Karwat (który wybudował nową plebanię), ks. Marian Przybyło, ks. Tadeusz Górka oraz obecny proboszcz - ks. Stanisław Dudek. Wieś posiada instalację wodociągową i gazową a w niedługim czasie powinna rozpocząć się budowa kanalizacji. Chyba większość domów posiada też dostęp do internetu, głownie drogą radiową. Jak potoczy się przyszłość Niedźwiedzy - czas pokaże :)

Komentarze (2) 27.03.2008. 20:25

Niedźwiedza online

Wyszukiwarka

Kategorie

Nowe Komentarze